XeSS - co to jest? Co daje w grach?
Spis treści:
Intel XeSS to rewolucyjna technologia upscalingu opartej na sztucznej inteligencji, która pozwala graczom cieszyć się wysoką wydajnością i wspaniałą jakością grafiki jednocześnie. Technika wykorzystuje głębokie uczenie maszynowe do rekonstrukcji obrazów renderowanych w niższej rozdzielczości, podnoszące je do wyższej bez zauważalnej straty jakości wizualnej. W ostatnich latach XeSS zyskał ogromną popularność, obsługiwany już przez ponad 200 gier, w tym takie tytuły jak Black Myth: Wukong, Cyberpunk 2077, Assassin's Creed Shadows czy Marvel Rivals. Technologia Intel XeSS działa na kartach graficznych nie tylko od Intela, ale także NVIDIA i AMD, co stanowi jej olbrzymi atut w stosunku do konkurencji.
Intel XeSS – co to za technologia?
Intel XeSS (Xe Super Sampling) to zaawansowana technika upscalingu opracowana przez firmę Intel w celu poprawy wydajności gier komputerowych bez znacznej utraty jakości obrazu. Technologia opiera się na głębokim uczeniu maszynowym i sieciach neuronowych, które zostały wytrenowane w celu wiernego rekonstruowania szczegółów pikseli na poziomie subpiksela. W przeciwieństwie do tradycyjnych metod skalowania obrazu, które po prostu powiększają obraz, Intel XeSS syntetyzuje nowe piksele, tworząc obraz bardzo zbliżony do natywnego renderowania w wyższej rozdzielczości.
Główna idea stojącą za technologią Intel XeSS jest prosta: zamiast renderować całą grę w wysokiej rozdzielczości (co wymaga ogromnej mocy obliczeniowej), gra jest renderowana w niższej rozdzielczości, a następnie sieć neuronowa podnosi obraz do żądanej rozdzielczości. Na przykład gra może być renderowana w 1080p, a XeSS podnosi ją do 4K. W praktyce oznacza to, że gracze mogą grać w wysoko wymagające gry przy znacznie wyższych współczynnikach klatek na sekundę (FPS), jednocześnie utrzymując wizualną jakość zbliżoną do natywnego renderowania.
Kluczowym elementem technologii XeSS jest wykorzystanie rekonstrukcji czasu rzeczywistego (temporal reconstruction), gdzie sieć neuronowa analizuje nie tylko obecną klatkę, ale także poprzednie klatki z kompensacją ruchu. Dzięki temu algorytm ma więcej informacji do pracy i może lepiej odtworzyć detale. Intel pobiera aż 64 próbki na piksel (64x SSAA), co czyni tę metodę bardziej zaawansowaną niż wiele konkurencyjnych rozwiązań. Technologia jest również zintegrowana z antyaliasingiem czasowym (temporal anti-aliasing - TAA), co gwarantuje gładkie krawędzie i wysoką jakość obrazu.
Jak działa XeSS?
Aby zrozumieć, jak działa intel XeSS, konieczne jest omówienie wieloetapowego procesu przetwarzania obrazu, który zachodzi w ułamku sekundy podczas rozgrywki. Proces przetwarzania można podzielić na kilka kluczowych etapów, każdy odpowiedzialny za różne aspekty końcowego wyniku.
1. etap to renderowanie w niższej rozdzielczości. Gra renderuje scenę w rozdzielczości niższej niż końcowa (np. 1080p zamiast 4K). To renderowanie zawiera wszystkie istotne informacje o scenie, takie jak pozycje obiektów, oświetlenie, tekstury i wektory ruchu. Wektory ruchu (motion vectors) są szczególnie ważne, ponieważ informują algorytm, które piksele się poruszały, a które pozostały statyczne.
2. etap to przetwarzanie przez sieć neuronową. Obraz z niższej rozdzielczości, wraz z informacjami o wektorach ruchu i historią poprzednich klatek, trafia do wytrenowanej sieci neuronowej. Sieć ta została wytrenowana offline na tysiącach obrazów, aby nauczyć się, jak odtworzyć brakujące szczegóły. Najnowsza wersja XeSS 2.0 i wyższe wykorzystują znacznie bardziej zaawansowane modele sieci neuronowych, które mogą precyzyjnie rekonstruować tekstury, krawędzie i detale światła.
3. etap to ekspansja rozdzielczości. Wytrenowana sieć neuronowa rozszerza obraz z rozdzielczości wejściowej (np. 1080p) do docelowej (np. 4K), rekonstruując szczegóły subpikseli na podstawie sąsiednich pikseli i danych z historii klatek. Proces ten jest znacznie bardziej inteligentny niż tradycyjne skalowanie bilinearne czy bikubiczne.
4. i ostatni etap to antyaliasing czasowy (TAA). Przed wyświetleniem ostatecznego obrazu na ekranie, XeSS stosuje antyaliasing czasowy, aby wyeliminować poszarpane krawędzie i artefakty algorytmiczne. To zapewnia płynny, profesjonalny wygląd końcowego obrazu.
Cały proces zachodzi w czasie rzeczywistym, zwykle w ciągu kilku milisekund, dzięki czemu gracz nie zauważa żadnych opóźnień czy artefaktów. Innowacyjne podejście Intela jest tak skuteczne, że w niektórych przypadkach obraz przetworzony przez XeSS wygląda lepiej niż obraz renderowany natywnie w wyższej rozdzielczości, szczególnie w scenach z dużą ilością detali tekstury i złożonym oświetleniem.
Co daje XeSS w grach?
Intel XeSS znacząco poprawia wydajność w grach, podnosząc liczbę klatek na sekundę nawet o kilkadziesiąt procent w zależności od trybu. W praktyce oznacza to, że gry uruchamiane w natywnym 4K mogą działać płynnie przy wyższych ustawieniach graficznych – np. tytuł wyświetlający 30 FPS bez XeSS może osiągnąć 60 FPS lub więcej po jego włączeniu. Technologia oferuje pięć trybów jakości, od Ultra Quality zachowującego detale, po Ultra Performance maksymalizujące liczbę klatek przy niższej jakości obrazu, co pozwala dobrać kompromis idealny dla każdej konfiguracji sprzętowej.
XeSS pozwala też na uruchamianie bardziej wymagających efektów graficznych, takich jak ray tracing, bez drastycznego spadku wydajności. Gracze mogą cieszyć się efektowną grafiką i płynną rozgrywką jednocześnie, co wcześniej wymagało kompromisów między detalami a liczbą FPS.
Dodatkowo, XeSS wyróżnia się wysoką jakością rekonstrukcji obrazu – często przewyższa konkurencyjne rozwiązania AMD FSR czy niektóre implementacje NVIDIA DLSS. Technologia jest też uniwersalna i działa nie tylko na kartach Intel Arc, ale także na GPU NVIDIA i AMD, co czyni ją dostępną dla szerokiego grona graczy.
Najczęściej zadawane pytania o Intel XeSS
Czy XeSS działa na kartach graficznych NVIDIA i AMD?
Tak, XeSS działa na każdej karcie z Shader Model 6.4 i instrukcjami DP4a, w tym na kartach NVIDIA GeForce od serii Pascal i AMD Radeon od RDNA/NAVI 10. Najlepsza wydajność jest na Intel Arc, ale na kartach konkurencji często obraz wygląda równie dobrze lub lepiej niż przy DLSS czy FSR. XeSS 2.1 obsługuje też generowanie klatek i redukcję opóźnień na kartach NVIDIA i AMD.
Jakie gry obsługują XeSS?
XeSS wspiera ponad 200 gier, m.in.:
- Black Myth: Wukong
- Cyberpunk 2077
- Assassin's Creed Shadows
- Marvel Rivals
- Hogwarts Legacy
- Forza Horizon 5
- Hitman 3
- The Diofield Chronicle
- Shadow of the Tomb Raider
- Star Wars Outlaws
- Harry Potter: Quidditch Champions
- F1 24 i F1 25
- Diablo IV
- Chernobylite 2
Czy XeSS wpływa na wydajność? (FPS)
XeSS znacząco zwiększa FPS przy zachowaniu wysokiej jakości obrazu; w Cyberpunk 2077 w 1440p można uzyskać ponad 100 FPS na Intel Arc B580 z włączonym ray tracingiem. W Black Myth: Wukong wydajność rośnie o 30–40%, a w Assassin’s Creed Shadows Frame Generation oferuje około 25% lepsze FPS niż AMD FSR. Algorytm nie zwiększa opóźnień ani lagów.
Czy XeSS działa w połączeniu z ray tracingiem i path tracingiem?
Tak, XeSS współpracuje zarówno z ray, jak i path tracingiem, pozwalając grać w wymagające tytuły z wysokim FPS. Przykład: Cyberpunk 2077 w 4K z path tracingiem osiąga ponad 100 FPS na Intel Arc B580. XeSS 2.1 umożliwia takie kombinacje także na kartach NVIDIA i AMD, wcześniej zarezerwowane dla DLSS 3.
Jeśli wciąż narzekasz na niskie FPS-y sprawdź karty graficzne w sklepie Morele.net, które również obsługują technologię Intel XeSS. W tak dobrze dobranej parze nie umknie Ci więcej żadna growa premiera.
